Jongerenwelzijn en de zesde staatshervorming

 

De zesde staatshervorming heeft sinds 1 januari ook grote gevolgen voor Jongerenwelzijn, in het bijzonder voor de voormalige gesloten federale centra in Everberg (De Grubbe) en Tongeren. Dat is het gevolg van de overdracht van de bevoegdheid over het jeugdsanctierecht naar de Vlaamse Gemeenschap. Concreet gaat het om de bevoegdheid om de aard van de maatregelen te bepalen, om de gesloten federale detentiecentra te beheren en voor de uitvoering van de detentie van uithanden gegeven jongeren.

De Grubbe is sinds 1 januari omgevormd tot een gemeenschapsinstelling en zal ook werken volgens de principes en modaliteiten die gelden in de andere gemeenschapsinstellingen.

Het gesloten federaal centrum van Tongeren is dan weer het Vlaams detentiecentrum De Wijngaard geworden, met drie categorieën van bewoners:

  • Een deel van de inrichting blijft in gebruik door de federale overheid: zij kan er 25 gedetineerden opsluiten en heeft hiervoor gekozen voor veroordeelden tot korte straffen die illegaal in het land verblijven en teruggezonden worden naar hun land van herkomst. Hun detentie wordt administratief en qua veiligheid nog steeds uitgevoerd door een federale equipe.
  • De detentie van de uithanden gegeven jongeren wordt dan weer uitgevoerd door een Vlaams team, bestaande uit 3 leerkrachten, een maatschappelijk werker, een psycholoog en een directeur, aangevuld met een 23-tal bewakingsassistenten. Voor de uitvoering van straffen gelden de bepalingen van de Wet op de externe rechtspositie van gedetineerden. Hierin speelt de strafuitvoeringsrechtbank (SURB) een centrale rol, voor het al dan niet toekennen van strafuitvoeringsmodaliteiten (bv. beperkte detentie, elektronisch toezicht, voorwaardelijke invrijheidstelling, uitgaansvergunningen en penitentiaire verloven). Daarom zijn de rollen van de psycholoog en van de maatschappelijk werker uitgebreid met een expertiseopdracht, die de hulpverlenende functie naar de achtergrond duwt. De rol van de Vlaamse directeur is dan weer uitgebreid met het formuleren van adviezen aan de strafuitvoeringsrechtbank op basis van het expertiseverslag van de psychosociale actoren.
    Ook de Wet op de interne rechtspositie van gedetineerden legt regels en procedures op die voorheen een uitsluitend federale materie waren. Deze basiswet regelt het leven achter de tralies, met de daarbij geldende rechten en plichten, en de procedures die de naleving ervan stroomlijnen.
  • Onveranderd aan Vlaamse zijde is tot slot de mogelijkheid voor jeugdrechters om maximum vier jongeren volgens de bepalingen van de Everbergwet in Tongeren te plaatsen, als de jongere in kwestie de leeftijd van 16 jaar heeft bereikt.

Deze drie groepen moeten te allen tijde strikt gescheiden blijven van elkaar.

Heel wat federale personeelsleden zijn als gevolg van de overdracht van bevoegdheden van de federale overheid overgekomen naar de Vlaamse overheid en ook zijn nieuwe personeelsleden aangeworven. Velen kregen specifieke opleidingen inzake agressiehantering. Verder stond het najaar van 2014 in het teken van een grondige voorbereiding op logistiek, administratief en legistiek vlak.