Jongerenwelzijn - professionelen (Homepage)

Publieke site Jongerenwelzijn

Continuïteit

Wat het thema hulpcontinuïteit betreft, biedt de afdeling Continuïteit en toegang (ACT) - vertegenwoordigd door een collega per regio en een stafmedewerker op Vlaams niveau - procesmatige ondersteuning aan de Intersectoraal Regionaal Overleg Jeugdhulp (IROJ) en de regionale netwerken inzake de uitwerking en implementatie van afspraken die de continuïteit van hulpverleningstrajecten ten goede komen. Dit zowel in de rechtstreeks als in de niet-rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp. Ook staat de afdeling in voor de organisatie van cliëntoverleg en bemiddeling. In elke regio coördineert een medewerker van de afdeling deze activiteiten.

De Vlaamse stafmedewerker is Martine Puttaert (martine.puttaert@jongerenwelzijn.be) en de regionale medewerkers op het thema continuïteit zijn:

Continuïteit in de jeugdhulp realiseren

De zorg om continuïteit in de jeugdhulp is een belangrijke pijler zowel in het decreet Integrale jeugdhulp als in de nota Jeugdhulp 2.0. De regelgeving formuleert hierover een globale doelstelling en voorziet in een aantal instrumenten1 . De verantwoordelijkheid van de realisering van continuïteit wordt bij alle partners in de jeugdhulp gelegd.

Vanuit het standpunt van de cliënt kan continuïteit begrepen worden als het integraal, complementair en zo naadloos mogelijk inzetten van de hulp die gewenst, overeengekomen en/of noodzakelijk is. Deze doelstelling wordt, vanuit het standpunt van de hulpverlening wellicht het dichtst benaderd met de term trajectbegeleiding.

Het realiseren van die trajectbegeleiding wordt (opnieuw) beschouwd als een gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle betrokken partijen. We stellen echter vast dat de operationalisering van continuïteit zoals in de regelgeving voorzien bijkomend moet verduidelijkt worden en dat bijkomende acties de trajectbegeleiding en continuïteit in de praktijk kunnen versterken. Hiervoor worden acties ontwikkeld op verschillende terreinen die we ordenen rond vier doelstellingen:

  • continuïteit van de cliëntinformatie realiseren
  • beschikbaarheid van het hulpaanbod realiseren
  • continuïteit in de hulpverlening realiseren
  • continuïteit van cliëntcontact realiseren

De afdeling continuïteit en toegang (ACT) levert met de uitbouw van een regionaal info-en aanspreekpunt een bijdrage aan de realisering van continuïteit.

De opdrachten van ACT situeren zich vooral op de continuïteit inzake cliëntinformatie, inzake aanbod en de afstemming van het aanbod zodat op niveau van de casus hulpverlening - zo mogelijk - zonder onderbreking kan verder lopen. Organisatorisch vatten we die opdrachten in de werking van het regionale info-en aanspreekpunt bij ACT met volgende functies:

functie advies en oriëntatie

Het info- en aanspreekpunt ontsluit en verankert de regionale kennis omtrent het hulpaanbod dat relevant is voor kinderen, jongeren en jongvolwassenen met specifieke aandacht voor de lokale en sectorale verschillen. Ook het brede aanbod van krachtgericht werken en netwerkstrategie¨n wordt meegenomen.

functie cliëntoverleg

Het gebeurt steeds vaker dat er meerdere vormen van hulp gecombineerd en in samenhang moeten worden ingezet om een antwoord te bieden op de noden en vragen van ouders, kinderen en jongeren. Soms geraakt hierdoor de hulp niet opgestart of is het overzicht in een lopend traject zoek.

Wanneer ouders en jongeren bovendien geconfronteerd worden met verschillende of zelfs tegenstrijdige verwachtingen van de betrokken hulpverleners, of hun eigen vragen en verwachtingen raken ondergesneeuwd, dan is er een reëel risico op afhaken.

De nood aan coördinatie en de zorg voor continuïteit van de hulpverlening neemt dan sterk toe. Ouders, jongeren en hulpverleners kunnen bij ACT een vraag stellen naar de organisatie van cliëntoverleg integrale jeugdhulp, onder leiding van een onafhankelijke voorzitter.

functie bemiddeling

Met een onafhankelijke bemiddelaar

Een goede relatie tussen de hulpverlener en de hulpvrager is een kritieke succesfactor voor continuïteit en een goed verloop van hulpverlening. Ook de verstandhouding tussen ouder(s) en minderjarigen heeft een niet te miskennen impact.

Soms loopt de hulpverlening vast of is er een conflict dat maakt dat de hulp niet opgestart geraakt. Een jongere, zijn ouders en de hulpverleners geraken het bijvoorbeeld niet eens over wat er moet gebeuren. Of er is een conflict tussen een jongere en zijn ouders, waar geen gesprek meer mogelijk lijkt. Het kan dan gaan om meningsverschillen tussen ouders en kinderen over de gewenste hulpverlening of het verloop ervan, of om meningsverschillen tussen hulpverleners en cliënten over het verloop en het opzet van hulpverlening. Dan wordt het best naar een oplossing gezocht.

Om breuken in de hulpverlening te vermijden, kunnen zowel jongeren, ouders als hulpverleners een beroep doen op een onafhankelijke bemiddelaar. Zij richten hun vraag naar ACT in hun regio.

Bemiddelend op te treden tussen hulpaanbieders

In complexe casussen en crisissituaties is samenwerking tussen hulpverleners van verschillende voorzieningen uit verschillende sectoren noodzakelijk. Soms geeft dit problemen, vaak veroorzaakt door verkeerde verwachtingen, verschillen in interpretatie of miscommunicatie. ACT kan op vraag van één van de voorzieningen bemiddelend optreden met de focus op herstel van de samenwerking.

functie rondetafels jongvolwassenen

ACT is aanspreekbaar voor het organiseren van rondetafels voor jongvolwassenen, in situaties waar meerdere hulpaanbieders betrokken zijn en in situaties waar de overgang als zorgwekkend of complex wordt beschouwd.

1 De regelgeving voorziet in een aantal instrumenten zoals: vraagverheldering, verwijzing, de opdracht van CPA / consulent en vertrouwenspersoon, trajectbegeleiding, hulpcoördinatie, cliëntoverleg en bemiddeling. Voor moeilijk te ‘bemiddelen dossiers’ treden jeugdhulpregisseurs actief op in regiebesprekingen fase 2 en 3. Een bijkomend budget kan ingezet worden via het geïndividualiseerd aanbod. De intersectorale zorgnetwerken kunnen voor jongeren met een combinatie van ernstige problemen een oplossing bieden.

Rondetafels voor kwetsbare jongvolwassenen

Het aanbod voor jongvolwassenen moet, vanuit het oogpunt continuïteit, dermate georganiseerd worden dat ze bij uitstroom uit de jeugdhulp zo maximaal mogelijk over de kennis en vaardigheden beschikken om een eigen weg te vinden. Voor die jongvolwassenen voor wie na de jeugdhulp vervolghulp noodzakelijk blijft, worden specifieke acties opgezet2.

Wanneer de hulpvraag complex is, meerdere levensdomeinen aanspreekt is het vaak nodig om meerdere hulpaanbieders te betrekken. Ook dan is samenwerking volgens een gemeenschappelijk plan essentieel om hulpcontinuïteit te creëren: gemeenschappelijke doelen, timing, ontslagregeling/stopzetting van de hulp bepalen en het plan monitoren. Overgang naar het hulpaanbod voor volwassenen voorbereiden.

Het Actieplan Jongvolwassenen3 voorziet in een aantal acties die de brug naar volwassenheid leggen waarbij voorzieningen de uitstroom voorbereiden op een planmatige manier.

Omdat hulpverlening na 18 jaar soms wenselijk maar niet altijd evident te organiseren is voorziet ACT in de ondersteunende functie ‘ronde tafels’ organiseren. Sommige situaties zijn immers zo complex dat de continuïteit van het hulpverleningstraject in het gedrang komt:

  • jongeren zien een verderzetting in de jeugdhulp niet zitten,
  • de brug naar hulpverlening voor volwassenen is wenselijk maar moeilijk te leggen,
  • jongeren keren terug naar de jeugdhulp omdat alleen leven niet lukt…

Ook in deze complexe situaties, schuiven we het instrument van de rondetafel naar voren, waarbij we een escalatiemogelijkheid voorzien naar een externe partner (zoals in het leven geroepen voor bemiddeling en cliëntoverleg). ACT is aanspreekbaar voor het organiseren van rondetafels in situaties waar veel hulpaanbieders betrokken zijn en in situaties waar de overgang als zorgwekkend of complex wordt beschouwd.

Tot er een duurzame oplossing gevonden wordt, zal ACT de hulpvraag opvolgen. ACT legt actief contact met VAPH, OCMW of andere relevante partners in de volwassenhulp en organiseert rondetafels om een uitvoerbaar ondersteuningsplan voor de jongere te bekomen. Waar nodig treedt het team intermediërend op. Om jongeren zonder stabiel (familiaal) netwerk te ondersteunen, werkt het team een partnerschap uit met het brede aanbod van krachtgericht werken in de regio.

2 Een 2.0-aanpak voor integrale jeugdhulp in Vlaanderen.
3 Actieplan Jongvolwassenen goedgekeurd op ACO d.d. 2 juni 2017.